Ressam Portresi: Gabrijel Jurkić

Saraybosna’da Bosna-Hersek Ulusal Galerisi’ne giderken içimde adını daha önce hiç duymadığım ressamlarla karşılaşacak olmanın verdiği heyecan vardı. Sanatçılarla ve eserleriyle tesadüfen tanışmak beni hep etkilemiştir. Bu tür rastlantıların bir işaret olduğunu bilir ve sanatçıyla aramda bir bağ oluştuğuna inanırım.

Gabrijel Jurkic de eserlerinde kullandığı renkleri ve yaşam öyküsüyle bu bağı derinden hissettiğim bir ressam oldu.

Fotoğraf: Mücessem Nur Kitiş, “Gabrijel Sergisi”, Bosna Ulusal Galerisi, Saraybosna, 12.10.23.

Gabrijel, 24 mart 1886’da Bosna Hersek’in Livno şehrinde doğmuştur. Kendisi aslen Hırvat kökenli olup Bosna-Hersek’in Art nouveau ve pointilizm etkisi altında resim yapan ilk eğitimli ressamı olarak bilinmektedir.

1907-1908’de Zagreb’deki Geçici Sanat ve El Sanatları Okulu’nda eğitim alır. 1908-1909 yıllarında ise Viyana Güzel Sanatlar Akademisi’ne kaydolur ve burada Alois Deluga’nın sınıfındaki genel resim bölümünün dördüncü yılına transfer edilir. 1909-1911 yıllarında Kazimir Pochwalski’nin özel derslerine katılmış ve “Bosna Tarihinin Sanat Çalışmaları” bölümünü yakından incelemiştir.

Fotoğraf: Mücessem Nur Kitiş, “Gabrijel Sergisi”, Bosna Ulusal Galerisi, Saraybosna, 12.10.23.

1911’de Saraybosna’ya yerleşmiş ve aynı yıl, Viyana Secession’un bahar sergisinde “Yaz Aylarında Kayın Ormanı” adlı tablosu sergilenmiştir.

1911 sonbaharında 350’den fazla eserin sunulduğu ilk kişisel sergisini düzenlemiş ve kamuoyunun ilgisini çekmiştir. Aynı sergiyle Zagreb ve Viyana’da kendini tanıtmış ve birçok eseri satılmıştır.

Saraybosnada neredeyse elli yıl geçirdikten sonra Livno’ya, Gorica’daki Fransisken Manastırı’nın mütevazı stüdyosuna döner ve burada tanınmış bir yazar olan eşi Stefania ile birlikte yaşar. 25 Mayıs 1974’te vefat eder ve Gorica mezarlığına defnedilir.

Sanatçı Otoportresi, G.Jurkic.

Detay.

Fotoğraf: Mücessem Nur Kitiş, “Gabrijel Sergisi”, Bosna Ulusal Galerisi, Saraybosna, 12.10.23.

Eserleri Üzerine

Bosna Hersek’in en üretken sanatçılarından olan Jurkić’in eserleri Bosna-Hersek ve Hırvatistan’daki çok sayıda müzede, manastır koleksiyonlarında ve özel koleksiyonlarda bulunmaktadır.

Fotoğraf: Mücessem Nur Kitiş, “Gabrijel Sergisi”, Bosna Ulusal Galerisi, Saraybosna, 12.10.23.

Pek çok özgün sanatçı gibi, başlangıçta ikinci plana atılsa da Jurkic, arkaik bakış sadeliği içeren eserleriyle öne çıkmış, doğayı şiirsel olarak tasvir etmiştir. Jurkić’in çalışmaları ve kişiliği her zaman avangardın tutkusu ve mücadeleciliğiyle tezat oluşturmuştur.

Fotoğraf: Mücessem Nur Kitiş, “Gabrijel Sergisi”, Bosna Ulusal Galerisi, Saraybosna, 12.10.23.

İlk resim dönemi romantik bir ruh hali ile doludur, manzaralardan ilham almış olup aynı zamanda sevdiklerinin varlığına derinlemesine nüfuz etmeyi başardığı bir dizi portre ile karakterize edebiliriz.

İkinci resim döneminde Jurkić kendini akademik yönelimden kurtarıp bir empresyonist olarak özgürleşmiş, noktacı resim tekniğini kullanmış ve tuvale daha fazla ışık katmıştır. Kendisinin de söylediği gibi sınırları olmayan bir dünyaya dokunmuştur.

Fotoğraf: B. Yitgin “Gabrijel Sergisi”, Bosna Ulusal Galerisi, Saraybosna, 12.10.23.

Üçüncü ve son resim aşaması diyebileceğimiz dönemde ise Bosna manzaraları çiziyor ve belli bir anın atmosferini zamansız bir şekilde uyandırmayı başarıyor. Eserlerindeki dindarlık, dini motiflerle değil, tam olarak doğanın resmiyle yansıtılıyor.

20. yüzyıl Bosna-Hersek sanatının bir başyapıtı olan “Plateau in Bloom” (1914), Jurkić’in en ünlü tablosu ve aynı zamanda Bosna-Hersek Ulusal Galerisi koleksiyonundaki en ünlü tablodur. Sanatçının kendi ifadesine göre, eseri Birinci Dünya Savaşı’nın patlak verdiği haberini aldığı gün yaratmıştır. Doğada teselli ve kurtuluş aramış, onları Mali Molovan yakınlarındaki Kupres platosunda bulmuştur.

Plateau in Bloom, G. Jurkic.

1995 yılında, Zagreb’deki Güzel Sanatlar Akademisi’nde ressam ve profesör olan Ivica Šiško’nun seçimine göre, Kültür Bakanlığı’nın desteğiyle Hırvatistan’da Gabrijel Jurkić’in kalıcı resim sergisinin yer aldığı bir galeri açılmıştır.

Hırvat sanat tarihçisi Ivanka Reberski, Gabrijel Jurkic’in çalışmaları hakkında bir monografi yazmıştır.

Çalışmalarında Viyana Akademisi’nin, Plein air’in (Açık Hava Ressamlığı), özellikle Segantini’nin (Giovanni Segantini, 19.yy İtalyan ressam) ve izlenimciliğin ilkelerini yüceltmiş, ne kadar anakronistik olursa olsun hayatının sonuna kadar bu etkilere sadık kalmıştır.